Limit kosztów pozaodsetkowych — art. 36a

Wzór, i jedna pułapka w nim

Artykuł 36a ustawy o kredycie konsumenckim wyznacza maksymalne koszty pozaodsetkowe jako 10% całkowitej kwoty kredytu powiększone o 10% za każdy rok trwania umowy, przy czym suma nigdy nie przekracza 45% kwoty kredytu.

Pułapka jest przy granicy 30 dni. Dla okresu krótszego niż 30 dni obowiązuje osobna reguła 5% — ale pożyczka na równo 30 dni liczy się już według wzoru ogólnego. Różnica jest ogromna: przy 4 000 zł na 30 dni wzór ogólny daje 432,88 zł, a reguła 5% dałaby 200,00 zł. Większość chwilówek jest zawierana dokładnie na 30 dni, czyli po „drogiej" stronie tej granicy.

Art. 36a u.k.k. — 10% całkowitej kwoty kredytu (27 lipca 2026) · Art. 36a u.k.k. — 45% całkowitej kwoty kredytu (27 lipca 2026) · Art. 36a u.k.k. — 5% dla okresu KRÓTSZEGO niż 30 dni (27 lipca 2026)

Jak blisko limitu wycenia się rynek

Poniższa tabela bierze reprezentatywne przykłady opublikowane przez same firmy pożyczkowe — ze stopek i not prawnych na ich własnych stronach, nie z porównywarek — i dzieli koszty pozaodsetkowe przez limit z art. 36a. Kolumna „% limitu" mówi, ile z dopuszczalnej kwoty dana oferta faktycznie pobiera.

Żadna z tych ofert nie łamie limitu — wszystkie przechodzą kontrolę art. 36a. Tabela nie obejmuje płatnych usług dodatkowych, które nie wchodzą do podstawy limitu — patrz sekcja „Czego limit nie obejmuje". Okresy ratalne przeliczono na dni po 365/12 na miesiąc. Odczyt ze stron pożyczkodawców na 31 lipca 2026; data przy każdym przykładzie to stempel firmy, nie data odczytu.

Wyniki nie rozkładają się przypadkowo. Cztery chwilówki na 30 dni — cztery różne firmy, kwoty od 1 000 do 5 900 zł — mieszczą się w limicie z zapasem od 94 groszy do pięciu groszy. Produkt ratalny Wongi trafia w sufit 45% co do grosza: 6 000 zł × 45% to 2 700,00 zł, a opublikowana prowizja wynosi dokładnie 2 700,00 zł.

Przy pożyczkach ratalnych obraz jest już różny. Trzy produkty Smartneya wykorzystują kolejno 81%, 51% i 0% dopuszczalnych kosztów pozaodsetkowych — przy największym z nich, ponad 105 000 zł na blisko dziesięć lat, prowizja jest niemal pięciokrotnie niższa od ustawowego maksimum. Ale to nie jest reguła okresu: 18-miesięczna pożyczka Aasy siedzi na 99,2% limitu. Odległość od sufitu jest decyzją cenową konkretnej firmy, nie funkcją długości umowy.

Przy odsetkach rozwarstwienia nie ma. Wszystkie przykłady poza jednym podają oprocentowanie 14,5%, czyli dokładnie odsetki maksymalne wynikające z aktualnej stopy referencyjnej NBP — niezależnie od kwoty i okresu.

Provident podaje oprocentowanie 14,5% i termin 30 dni, ale kwotę odsetek wyliczoną za 31 dni. To różnica w konwencji naliczania, nie przekroczenie odsetek maksymalnych.

Banki nie grają w tę grę

Do tabeli dołożyliśmy trzy kredyty bankowe i wszystkie wypadają z niej zupełnie inaczej. Kredyt gotówkowy Santander Consumer Banku na 20 000 zł na pięć lat ma prowizję 0 zł przy ustawowym limicie 9 000 zł — czyli wykorzystuje 0% dopuszczalnych kosztów pozaodsetkowych. Oprocentowanie wynikające z przykładu to około 4,3% rocznie, przy maksimum 14,5%.

Obie dźwignie są więc ustawione przy podłodze — tam, gdzie wszystkie zmierzone produkty pozabankowe mają jedną na 99% limitu, a drugą na maksimum. Różnica w RRSO to 8,30% wobec blisko 300%. Nie znaczy to, że każdy dostanie kredyt bankowy: banki odrzucają wnioski, których firma pożyczkowa nie odrzuci, i to jest właśnie cena, którą płaci się za dostępność. Warto tylko wiedzieć, ile ona wynosi.

Jest też środek

Do niedawna ta tabela wyglądała zero-jedynkowo: albo prowizja przy suficie, albo zero. Karta kredytowa Netcredit wypełnia lukę — przy limicie 1 000 zł na 360 dni prowizja wynosi 180,40 zł wobec ustawowego limitu 198,63 zł, czyli 90,8% wykorzystania i 18 zł zapasu. Blisko sufitu, ale nie na nim.

Warto wiedzieć, dlaczego: wydawcą karty nie jest ani bank, ani instytucja pożyczkowa, tylko krajowa instytucja płatnicza. Trzy różne reżimy nadzoru, trzy różne miejsca na tej samej skali kosztów.

Czego limit nie obejmuje

Wszystkie liczby wyżej dotyczą kosztów kredytu. Obok nich istnieje jednak koszt, którego art. 36a nie liczy: płatne usługi dodatkowe sprzedawane razem z pożyczką — pakiety medyczne, kursy językowe, usługi informatyczne, w branży nazywane VAS. Formalnie są to odrębne umowy, więc ich cena nie wchodzi do podstawy limitu.

Skala bywa większa niż sama prowizja. W reprezentatywnym przykładzie „Pożyczki Plus" Aasy przy 6 300 zł kredytu prowizja wynosi 1 563,57 zł — 99,2% ustawowego limitu — a opcjonalny pakiet usług dodatkowych kosztuje 1 800 zł. Pakiet jest więc droższy niż prowizja i w rachunku limitu w ogóle nie występuje.

Co z tym zrobić przed podpisaniem: sprawdź, ile umów podpisujesz, a nie jedną kwotę. Porównaj całkowitą kwotę do zapłaty w wariancie z pakietem i bez niego — wersja bez usług dodatkowych bywa prezentowana tak, by wyglądała gorzej, na przykład przez wyższą ratę przy niższej kwocie. Sprawdź też, czy koszt pakietu nie został doliczony do całkowitej kwoty kredytu, bo wtedy płacisz od niego również odsetki.

Co z tego wynika dla pożyczkobiorcy

• Przy chwilówce porównywanie prowizji między firmami daje niewiele — wszystkie stoją przy suficie, więc różnice biorą się z kwoty i okresu, a nie z polityki cenowej. Przy pożyczce ratalnej na kilkadziesiąt tysięcy złotych jest odwrotnie: tam różnice są realne i warto je porównywać.
• Okres ma nieliniowy wpływ. Przesunięcie umowy z 29 na 30 dni podnosi ustawowy limit ponad dwukrotnie, więc „miesiąc" i „miesiąc bez jednego dnia" to dwa różne produkty.
• Przy wcześniejszej spłacie część kosztów pozaodsetkowych podlega zwrotowi proporcjonalnie do niewykorzystanego okresu. Im bliżej limitu wyceniona pożyczka, tym więcej jest do odzyskania.